AOC ticari hava taşımacılığı faaliyetlerinde bulunmak üzere gerçek ve/veya tüzel kişilere Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (“SHGM”) tarafından verilen “yeterlilik” belgesidir. Bu belgeye sahip işletmelerin, uçuş operasyonları gerçekleştirebilmek için ilgili mevzuatta yer alan tüm gereklilikleri karşılar durumda olduğunu ifade etmektedir.
Bu belgeye sahip kişi, kurum veya kuruluşun, ilgili mevzuatta yer alan tüm gereklilikleri karşılar durumda olduğunu ve emniyetli uçuşlar gerçekleştirebilecek yeterli bilgi ve donanıma sahip olduğunu ifade etmektedir.
Genel Havacılık İşletmeciliği yapmayı planlayan kişi, kurum ve kuruluşlar da bu faaliyetleri yapabilmek için Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünden “işletme ruhsatı” almak zorunda olup faaliyetlerini İşletme Ruhsatı ve Ek’i olan İşletme Şartlarında yer alan yetkiler/kısıtlamalar/ onaylara göre gerçekleştirirler.
Kimler Genel Havacılık İşletme Ruhsatı Alabilir?
Genel havacılık faaliyeti gerçekleştirecek gerçek kişilerin Türk vatandaşı olması; tüzel kişilerin hisselerinin en az %51’inin nama yazılı olması, tüzel kişiliği idare ve temsil etmeye yetkili olanların çoğunluğunun Türk vatandaşı olması ve şirket ana sözleşmesine göre çoğunluk hissesinin Türk ortaklarda bulunması zorunludur. Genel havacılık faaliyetinde bulunacak gerçek kişilerin; tüzel kişilik ise ortakları ile tüzel kişiliği temsile yetkili yöneticilerin Türk Sivil Havacılık Kanunu’nun 18’inci maddesinde belirtilen suçlardan hüküm giymemiş olmaları gerekmektedir. Ticari hava taşımacılığı yapacak işletmelerin ortaklık yapısı, pay sahipleri, sahip olması gereken asgari mali gereklilikler, uçak sayısı, görev yapacak yönetici ve teknik personel nitelikleri ve ruhsat başvuru aşamaları, SHY-6A’da yer almaktadır.
AOC Alınabilmesi İçin Yerine Getirilmesi Gereken Genel Şartlar
- Sadece yük taşımacılığı faaliyetinde bulunacak işletmelerin anonim şirket olarak kurulması,
- Tüzel kişinin şirket sözleşmesinin amaç ve konu başlığı altında havacılık ve havacılıkla bağlantılı işler dışında bir çalışma alanına yer verilmemesi,
- Tüzel kişinin merkezinin T.C. Devleti sınırları içinde bulunması, paylarının en az %51’inin nama yazılı olması, çoğunluk payları ve yönetim kurulu üyeleri ile oy hakkı çoğunluğu ve kontrolünün T.C. vatandaşı paydaşlarda olması,
- Tüzel kişinin çoğunluk paylarının yabancılarda olan veya ağırlıklı olarak temsil ve ilzam yetkisinin yabancılarda bulunmaması,
- Tüzel kişinin gerçek ve tüzel kişi kurucuları ve paydaşları ile tüzel kişilerde dolaylı paya sahip gerçek kişi paydaşları ve tüzel kişiliği temsil ve ilzama yetkili yöneticilerin 2920 Sayılı Kanun’un 18’inci maddesi ile belirlenen suçlardan kesin hüküm giymemiş olmaları; ticari hava taşıma işletmeciliği faaliyetinde bulunurken haklarında Mahkemece alınmış ve kesinleşmiş bir iflas veya konkordato kararı olmaması,
- Ödenmesi gereken sermayenin tamamının öz kaynaklardan karşılanması ve ön izin alınmadan ödenmesi,
- İşletmenin ve paydaşlarının ticari faaliyetlerinden dolayı devlete vergi ve SGK prim borcunun olmaması,
- Şirketi finanse edebilecek mali güce sahip olması ve gereken durumlarda Ticari Hava Taşıma İşletmeleri Yönetmeliği (SHY-6A) kapsamında her an sermaye artışına gidebilecek durumda olması.
Ticari hava taşıma faaliyeti için ön izin alan veya işletme ruhsatına sahip olan işletmeciler, hava taşımacılık faaliyetlerinin bölünmesi işlemleri yapılmadan rekabet mevzuatı gereğince Rekabet Kurumu’ndan izin gerekliliği halinde izin alınarak, gerekmemesi durumunda ön izin aşamasında istenen belgeler ve bir yıllık iş planı ile izin almak için SHGM’ye başvurmakla yükümlüdür.
Ticari hava taşıma işletmesi, uçuş emniyet ve güvenliğinin tesisine yönelik olarak;
- Gerçekleştirilecek operasyonun mahiyet ve kapsamına uygun şekilde yeterli sayıda uçucu, teknik ve idari personel istihdamının sağlanarak Sosyal Güvenlik Kurumu kayıtlarında işletme adına girişlerinin yapılmasından,
- İstihdam edilen personelin asgari gerekliliklerine ilişkin eğitim ve kontrollerinden geçirilmesinden ve asgari yeterliliklerinin sağlamasından,
- Sahip olduğu ruhsat kapsamına göre filosunda bulunması gereken asgari sayıda hava aracının bakım ve uçuşa elverişlilik gerekliliklerini sağlayarak hava araçlarını uçuşa elverişli durumda bulundurmaktan,
- Gerçekleştirilecek operasyonların ulusal ve uluslararası sivil havacılık mevzuatının asgari gerekliliklerine uygun olarak gerçekleştirilmesinden sorumludur.
İşletme ile bir başka işletme veya bakım kuruluşu arasında bir anlaşma yapılması durumunda, teknisyenlerin ticari hava taşıma işletmesinde istihdamı zorunlu değildir.
İşletme ruhsatı talebinde bulunan işletmenin, işletme ruhsatı aldıktan sonra uçuşlarından elde edeceği gelirler dikkate alınmaksızın en az üç aylık uçak kirası, yakıt, personel, bakım, sigorta, yer hizmetleri, havaalanları ve Eurocontrol gibi sabit ve operasyonel işletme giderlerini karşılayabilecek mali güce sahip olduğu ve gerektiğinde sermaye artırımında bulunabileceğine ilişkin belgelerin SHGM’ye ön izin aşamasında sunulması gereklidir.
İşletmeci adına tescil edilecek hava araçlarındaki gürültü düzeylerinin en az Uluslararası Sivil Havacılık Antlaşmasının Ek-16, 1. Cilt, 3’üncü veya 4’üncü Bölüm ile öngörülen gürültü limitlerine uygun olması gereklidir. Ayrıca, söz konusu hava araçlarının Milletlerarası Sivil Havacılık Antlaşması Ek-8’e uygun olarak düzenlenmiş ve SHGM tarafından uygun görülecek bir tip sertifikasına sahip olmaları gereklidir.
İşletmenin, operasyonlara başlama tarihinden itibaren 24 aylık dönem içerisinde oluşacak mevcut ve muhtemel yükümlülükleri karşılayabilecek mali güce sahip olduğunu gösteren belgeleri SHGM’ye sunması zorunludur.
İşletme ruhsatı talebinde bulunan işletmenin veya büyük paydaşının Türkiye’de veya Türkiye’de muhabir bankası bulunan yurtdışındaki en az iki bankadan alınmış kredibilitesini gösteren referans mektubunun SHGM’ye ön izin aşamasında sunulması gereklidir.
SHGM’den ticari hava taşımacılığı yapmak üzere işletme ruhsatı talebinde bulunacak işletme sahipleri, ruhsatlandırma sürecinde işletilmesi planlanan hava aracı bakımı ve hava aracı ile ilgili diğer sorumlulukların, 3. şahıs sigorta sorumluluğunun, işletmede görev alacak personele ilişkin gereklilikleri içeren mevzuatın asgari gerekliliklerini karşılamalıdır.
İşletme Ruhsatı Verilmesi Aşamaları
İşletme ruhsatı verilmesi şu aşamalardan oluşmaktadır;
– Başvuru aşaması,
– Ön izin aşaması,
– Doküman uyum aşaması,
– Asıl ruhsat aşaması,
– Denetleme aşaması,
– Değerlendirme aşaması,
– İşletme ruhsatı verilmesi aşaması.
İLGİLİ MEVZUAT
Ana Mevzuat
İşletmelerin genel havacılık işletmeciliği ruhsatlandırma süreci ve faaliyetleri esnasında uyması gereken temel mevzuatlar:
– Genel Havacılık Yönetmeliği (SHY-6B)
– Uçak Pilotu Lisans Yönetmeliği (SHY-1),
– Sürekli Uçuşa Elverişlilik ve Bakım Sorumluluğu Yönetmeliği (SHY-M),
– Türk Hava Sahasında Uçuş Yapan Türk ve Yabancı Sivil Hava Araçlarının Yaptırması Gereken Üçüncü Şahıs Mali Mesuliyet Sigortası Yönetmeliği.
Genel havacılık işletmeciliği yapacak gerçek kişilerin sahip olması gereken hususlar ile tüzel kişilerin ortaklık yapısı, pay sahipleri, uçak sayısı, organizasyon yapısı ve nitelikleri Genel Havacılık Yönetmeliği (SHY-6B)’nde yer almaktadır. Bununla birlikte işletmeler Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan genelgeler ve talimatlara uymakla yükümlüdür. İşletmeler genel havacılık işletmeciliği alanında tabi oldukları yasal düzenlemeleri Genel Müdürlük web sitesinde yer alan mevzuat başlığı altından takip edebilirler. Bununla birlikte mevcut yasal düzenlemelerdeki revizyonlar için aynı web sitesinin “Duyurular” bölümü takip edilmelidir.
Diğer Mevzuat
Genel havacılık işletmeleri uçuş operasyonu gerçekleştirdiği alanda, kendi alanına dahil olabilecek Genel Müdürlük tarafından yayımlanan tüm yasal düzenlemelere tabidir.
SHGM BİRİMLERİ
Uçuş Operasyon Daire Başkanlığı; bakım, onarım, tasarım, üretim ve uçuşa elverişlilik dışındaki havacılık faaliyetlerinde bulunmak isteyen gerçek ve tüzel kişilere verilecek izin, ruhsat ve diğer yetkilendirmelerin esaslarını ve şartlarını uluslararası standartlara uygun olarak düzenlemek, gerekli izinleri vermek, bu işletmelerin faaliyetlerini denetlemek, yetkilerini yenilemek, askıya almak veya gerektiğinde iptal etmek ve bu amaçla yapılan uygulamalara ait kayıtları tutmak ile sorumludur.
- Başvuru Birimi
Genel havacılık işletmeciliği talebinde bulunacak gerçek veya tüzel kişilerin başvuru işlemleri Uçuş Operasyon Daire Başkanlığı’na bağlı olan Uçuş Operasyon Müdürlüğü tarafından değerlendirilir ve gerektiğinde diğer birimler ile koordine gerçekleştirilir. Bu sebeple, işletme Ruhsatı talepleri için ana başvuru birimi Uçuş Operasyon Müdürlüğü’dür.
- Koordine Birimleri
İşletme ruhsatı taleplerinde,
– İşletilecek hava araçlarının sahiplik ve işletici işlemleri için Uçuş Operasyon Daire Başkanlığı bünyesindeki Sicil Müdürlüğü,
– Hava aracının bakımı ve uçuşa elverişlilik işlemleri ile ilgili Uçuşa Elverişlilik Daire Başkanlığı,
– Güvenlikten Sorumlu Yönetici Personel gereklilikleri için Havacılık Güvenliği Daire Başkanlığı ile koordine gerçekleştirilir.
Başvuru sahipleri söz konusu işlemler için başvuru talep dosyasından ayrı bir üst yazı ile söz konusu birimlere başvuru yapmalıdır. İşletmeler tarafından yazılarak Genel Müdürlüğe gönderilen üst yazıların “Konu” bölümüne Güvenlikten Sorumlu Yetkili Yönetici personel Form 4 başvurusu, işletici değişikliği, sicil işlemleri, uçuşa elverişlilik gibi açıklamalar yazıldığı takdirde evrak biriminden ilgili birime dağıtımı sağlanacaktır.
SHY-6B’de Genel Havacılık Faaliyetleri Temel Gereklilikleri
- Mülkiyet veya kiralık olmak üzere en az 1 adet hava aracının Türk Sivil Hava Aracı Sicili’ne kayıtlı olması.
- İşletilecek hava aracı tipinde geçerli lisansa sahip pilot bulundurulması.
- Faaliyet kapsamına ve hava aracı tipine göre bakım gerekliliklerinin sağlanması.
Genel havacılık faaliyetleri yapmak üzere SHGM’ye başvuruda bulunacak gerçek kişilerin Türk vatandaşı olması, tüzel kişilerin hisselerinin çoğunluğunun Türk vatandaşı olan bir ortakta bulunması zorunludur. Çoğunluğu yabancı ortak olan bir işletmeciden ortaklık yapısını mevzuata uygun hale getirmesi istenir, getiremediği takdirde başvurusu uygun değerlendirilmez.
Genel havacılık işletmeciliği ruhsatı aldıktan sonra hava taksi işletmeciliği yapmak üzere Genel Müdürlüğe başvuruda bulunulması halinde SHY-6A Yönetmeliği’nin hava taksi işletmeleri için belirlenen ruhsatlandırma süreci işletilir.
Hava taksi işletme ruhsatı sahibi işletmelerin ruhsat kapsamını Genel Havacılık İşletme Ruhsatına dönüştürme talepleri için ise Genel Havacılık Yönetmeliği (SHY-6B)’de yer alan gerekliliklerin karşılanması beklenir ve bu Yönetmelikte yer alan işletme ruhsatı süreci işletilir.
AOC sahibi şirket sadece işletme ruhsatını devredemez. Ancak, işletmenin tüm aktif ve pasifleriyle (personel, hava araçları, tüm borç ve alacakları dahil) devredilmesi mümkün olabilmektedir. Bu durumda işletme ruhsatı, kurumsal yapının bütünü olarak düşünülmelidir.
Av. Merve ÖZDEMİR & Stj. Beyza BERKER
